Bu modülde ne öğreneceksin?
- Prompt içindeki niyet, kısıt ve format isteklerini ayırmak
- Sistem, geliştirici ve kullanıcı yönergelerinin neden farklı önceliklerde işlendiğini anlamak
- Farklı görevlerin neden farklı model/araç yollarına yönlendirilebildiğini görmek
Prompt yalnızca yazı değildir
Kullanıcı mesajı düz metin gibi görünür; ancak sistem için içinde hedef, bağlam, kısıt, biçim, güvenlik riski, araç ihtiyacı ve kalite beklentisi barındıran bir görev tanımıdır. “Kaynaklı anlat, kısa özet çıkar ve tablo halinde ver” cümlesi aynı anda içerik, format ve kalite beklentisi taşır.
Yönerge katmanları
Gerçek asistan sistemlerinde tüm yönergeler aynı ağırlıkta değildir. Ürün güvenliği, sistem kuralları, geliştirici talimatları, kullanıcı isteği ve önceki konuşma bağlamı belirli bir öncelik düzeniyle değerlendirilir. Bu, modelin hem kullanıcıya yardımcı olmasını hem de güvenli sınırlar içinde kalmasını sağlar.
Model yönlendirme
Her istek aynı işlem yolunu gerektirmez. Basit özet için dil modeli yeterli olabilir. Görsel düzenleme için görsel model, hesaplama için hesaplama aracı, güncel bilgi için web/kaynak getirme, dosya analizi için belge okuyucu gerekir. Bu yüzden modern sistemlerde “router” mantığı bulunur: istek doğru yeteneğe yönlendirilir.
Çıktı biçimi kararı
Model yalnızca ne söyleyeceğini değil, nasıl sunacağını da planlar. Cevap kısa mı uzun mu olacak, tablo mu kullanılacak, dosya mı üretilecek, kod bloğu mu verilecek, kullanıcıya soru sormak mı gerekecek gibi kararlar yanıt kalitesini doğrudan etkiler.
Kısa teknik notlar
Yönerge önceliği, modelin çelişen isteklerde tutarlı davranmasını sağlar.
Router mantığı olmasa tüm istekler tek model yoluna sıkışırdı.
Kullanıcı mesajındaki biçim kısıtları, cevap üretiminin son aşamasında değil en başta dikkate alınır.
Yönerge ve yönlendirme katmanı
Bir kullanıcı mesajında amaç, format, dil, güvenlik seviyesi ve gerekli araç sinyalleri aynı anda bulunabilir. Sistem önce “bu istek açıklama mı, kod mu, görsel mi, güncel bilgi mi, dosya analizi mi?” ayrımını yapar.
Verimli kullanım bağlantısı
Bir promptu analiz ederken amaç, format, bağlam, risk ve araç ihtiyacını ayrı ayrı işaretlemek daha doğru sonuç verir.
Yönerge önceliği modern asistan güvenliğinin temelidir. Sistem talimatları, geliştirici talimatları, kullanıcı isteği ve dosya/web içeriği aynı güven seviyesinde değildir.
Model routing, hem performans hem kalite için önemlidir. Basit düzenleme hızlı hatla, görsel üretim ayrı modelle, kaynaklı araştırma retrieval hattıyla ele alınabilir.
Bu konuyu eğitim sırasında nasıl kurmalısın?
Kullanıcı mesajında hedef, kısıt, format ve risk bilgisinin aynı anda bulunduğunu göster.
Yönerge önceliğini günlük bir örnekle açıkla: sistem kuralı, görev talimatı ve kullanıcı isteği farklı ağırlıktadır.
Model yönlendirme mantığında isteğin metin, kod, görsel, dosya veya araç yoluna ayrılabileceğini anlat.
Bu modülde geçen teknik terimler
Bu bölümde geçen teknik kavramların kısa ve doğrudan açıklamaları.
Prompt
Kullanıcının modele verdiği istek, bağlam ve çıktı beklentisini içeren metindir.
System Instruction
Modelin genel davranışını belirleyen en üst seviye talimat katmanıdır.
Developer Instruction
Ürün veya uygulama davranışını şekillendiren geliştirici talimatlarıdır.
Prompt Injection
Dosya, web sayfası veya kullanıcı girdisi üzerinden modele güvenilmez talimat enjekte etme girişimidir.
Guardrail
Modelin tehlikeli, hatalı veya istenmeyen davranışlara kaymasını engelleyen sınırlandırma mekanizmasıdır.
Intent Detection
Kullanıcının ne yapmak istediğini, hangi formatı beklediğini ve araç gerekip gerekmediğini anlama aşamasıdır.